Ισχυρές αντιδράσεις από ευρωπαϊκές πρωτεύουσες ανάγκασαν την Kaja Kallas να εγκαταλείψει την Ομάδα Υψηλού Επιπέδου για την Άμυνα – Στο παρασκήνιο η μάχη για τον έλεγχο της ευρωπαϊκής αμυντικής και εξωτερικής πολιτικής
Ισχυρό πολιτικό «φρένο» δέχθηκε η Kaja Kallas, καθώς η σχεδιαζόμενη Ομάδα Υψηλού Επιπέδου για την Άμυνα εγκαταλείφθηκε μόλις λίγες ημέρες μετά την ανακοίνωσή της, έπειτα από σοβαρές αντιδράσεις κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας είχε παρουσιάσει την πρωτοβουλία την 1η Σεπτεμβρίου, κατά την άτυπη σύνοδο των υπουργών Άμυνας στο Wicklow της Ιρλανδίας, υποστηρίζοντας ότι στόχος ήταν να συγκεντρωθούν κορυφαίες πολιτικές και στρατιωτικές προσωπικότητες για να προτείνουν ταχύτερες λύσεις στα κενά της ευρωπαϊκής άμυνας. Η ίδια είχε ανακοινώσει δημοσίως ότι η ομάδα θα περιλάμβανε εκπροσώπους από κράτη της ΕΕ, αλλά και από το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ουκρανία.
Λίγες ημέρες αργότερα, όμως, το σχέδιο κατέρρευσε πριν προλάβει καν να παρουσιαστεί επίσημα.
«Φρένο» από τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες
Σύμφωνα με δημοσιεύματα που επικαλούνται το Politico, αρκετά κράτη-μέλη αντέδρασαν στον σχεδιασμό της νέας ομάδας, θεωρώντας ότι δεν ήταν η κατάλληλη στιγμή ούτε ο σωστός τρόπος για τη δημιουργία μιας ακόμη δομής στον ευρωπαϊκό μηχανισμό άμυνας.
Οι αντιδράσεις συνδέονται, σύμφωνα με διαφορετικές ευρωπαϊκές πηγές, με τη Γερμανία, τη Γαλλία και την Ιταλία. Το Euractiv αναφέρει αντιρρήσεις από Ρώμη, Βερολίνο, Παρίσι ενώ ιταλικά δημοσιεύματα κάνουν λόγο για έντονη δυσαρέσκεια και από την ιταλική κυβέρνηση.
Ευρωπαίος αξιωματούχος ανέφερε ότι, μετά τις συζητήσεις με τους υπουργούς, αποφασίστηκε να μην προχωρήσει η πρωτοβουλία και να αναζητηθούν διαφορετικοί τρόποι συνεργασίας με τα κράτη-μέλη.
Η ακύρωση χαρακτηρίζεται από το Euronews σημαντική πολιτική ήττα για την Kallas, καθώς ήρθε πριν ακόμη δημοσιοποιηθούν επισήμως τα ονόματα των μελών της ομάδας.
Η παρουσίαση που δεν έγινε ποτέ στις Βρυξέλλες
Η επίσημη παρουσίαση είχε προγραμματιστεί για το πρωί της Δευτέρας στις Βρυξέλλες, στη Bibliothèque Solvay.
Περίπου 150 προσκεκλημένοι από θεσμούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το NATO, πανεπιστήμια και think tanks αναμένονταν στην εκδήλωση, η οποία θα περιλάμβανε και συζήτηση με την Kaja Kallas.
Όμως οι προσκεκλημένοι ενημερώθηκαν την Κυριακή ότι η εκδήλωση ακυρώνεται και ότι το σχέδιο για την ομάδα μπαίνει ουσιαστικά στο συρτάρι.
Ο Rasmussen φερόταν να αναλαμβάνει τα ηνία
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκαλούν τα πρόσωπα που, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, είχαν επιλεγεί για το νέο όργανο.
Την προεδρία της ομάδας φερόταν να αναλαμβάνει ο πρώην Γενικός Γραμματέας του NATO Anders Fogh Rasmussen, μία από τις πλέον αναγνωρίσιμες προσωπικότητες της ευρωπαϊκής πολιτικής ασφάλειας.
Στη σύνθεσή της αναμενόταν επίσης να συμμετάσχουν ο πρώην υπουργός Άμυνας της Εσθονίας Jüri Luik και η πρώην υπουργός Ενόπλων Δυνάμεων της Γαλλίας Florence Parly.
Παράλληλα, προβλεπόταν εκπροσώπηση από τη Γερμανία, καθώς και από χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο και η Ουκρανία. Η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης δεν είχε επιβεβαιώσει επισήμως τα συγκεκριμένα ονόματα.
Φόβοι για «παράλληλο υπουργείο Άμυνας»
Ένα από τα βασικότερα επιχειρήματα των επικριτών της πρωτοβουλίας ήταν ότι η νέα ομάδα κινδύνευε να επικαλύψει αρμοδιότητες που υπάρχουν ήδη στο ευρωπαϊκό θεσμικό σύστημα.
Στο επίκεντρο βρέθηκε κυρίως ο ρόλος του Επιτρόπου Άμυνας Andrius Kubilius, ο οποίος ήδη πραγματοποιεί επαφές με ειδικούς, think tanks και πρώην πολιτικούς και στρατιωτικούς αξιωματούχους για θέματα ευρωπαϊκής άμυνας.
Ορισμένοι διπλωμάτες θεώρησαν ότι η δημιουργία μιας δεύτερης υψηλού επιπέδου δομής θα μπορούσε να δημιουργήσει σύγχυση ως προς το ποιος σχεδιάζει, ποιος εισηγείται και τελικά ποιος έχει τον πολιτικό έλεγχο της ευρωπαϊκής αμυντικής στρατηγικής.
«Πόλεμος εξουσίας» μέσα στις Βρυξέλλες
Η υπόθεση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία επειδή εξελίσσεται παράλληλα με μια ευρύτερη συζήτηση για το μέλλον της European External Action Service (EEAS), της διπλωματικής υπηρεσίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Γαλλία και Γερμανία έχουν καταθέσει προτάσεις για αναδιοργάνωση της υπηρεσίας. Σύμφωνα με το Euronews, μία από τις ιδέες θα έφερνε την EEAS υπό στενότερη εποπτεία της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ursula von der Leyen, αν και ταυτόχρονα θα διεύρυνε τυπικά το χαρτοφυλάκιο της Ύπατης Εκπροσώπου.
Στο παρασκήνιο, επομένως, δεν βρίσκεται μόνο μία διαφωνία για μια συμβουλευτική ομάδα.
Βρίσκεται και το πολύ μεγαλύτερο ερώτημα του ποιος θα ελέγχει την εξωτερική και αμυντική πολιτική της Ευρώπης σε μια περίοδο κατά την οποία οι στρατιωτικές δαπάνες αυξάνονται και η ασφάλεια έχει μετατραπεί σε κορυφαία προτεραιότητα.
Η Kallas ήθελε τις «πιο λαμπρές προσωπικότητες»
Μόλις έξι ημέρες πριν από την ακύρωση, η Kaja Kallas είχε παρουσιάσει εντελώς διαφορετική εικόνα.
Στη συνέντευξη Τύπου μετά τη σύνοδο στο Wicklow είχε ανακοινώσει ότι η νέα ομάδα θα συγκέντρωνε κορυφαίες προσωπικότητες στον τομέα της ασφάλειας και της άμυνας, με αποστολή να παρουσιάσουν συγκεκριμένες προτάσεις για το πώς η Ευρώπη θα μπορούσε να καλύψει ταχύτερα τα στρατιωτικά της κενά.
Η Kallas είχε επισημάνει ότι, παρά την αύξηση των ευρωπαϊκών αμυντικών δαπανών, η Ευρώπη δεν είχε κινηθεί αρκετά γρήγορα για να αντιμετωπίσει τις ελλείψεις στις συμβατικές στρατιωτικές δυνατότητές της εντός του NATO.
Από τη μεγάλη ανακοίνωση στην απότομη υποχώρηση
Το εντυπωσιακό στοιχείο είναι η ταχύτητα με την οποία ανατράπηκε ο σχεδιασμός.
Την 1η Σεπτεμβρίου η πρωτοβουλία παρουσιαζόταν δημοσίως ως νέο εργαλείο για την επιτάχυνση της ευρωπαϊκής άμυνας.
Μέχρι τις 6 Σεπτεμβρίου, οι αντιδράσεις των κρατών-μελών είχαν γίνει αρκετά ισχυρές ώστε να ακυρωθεί η παρουσίαση της επόμενης ημέρας.
Η εξέλιξη δείχνει τα όρια που εξακολουθούν να υπάρχουν στις προσπάθειες για μεγαλύτερο ευρωπαϊκό συντονισμό στην άμυνα: οι Βρυξέλλες μπορούν να προτείνουν νέα σχήματα, όμως οι εθνικές κυβερνήσεις εξακολουθούν να έχουν καθοριστικό λόγο για το πώς και από ποιον θα χαράσσεται η πολιτική ασφαλείας.
Πολιτικό χτύπημα για την Kallas
Η ακύρωση δεν σημαίνει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση εγκαταλείπει τα σχέδια ενίσχυσης της άμυνάς της. Αντίθετα, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις συνεχίζουν να συζητούν πώς θα καλυφθούν τα στρατιωτικά κενά και πώς θα ενισχυθεί η αμυντική βιομηχανία.
Αυτό που εγκαταλείφθηκε είναι το συγκεκριμένο σχήμα που είχε προτείνει η Kaja Kallas.
Και ακριβώς γι' αυτό η υπόθεση έχει ισχυρή πολιτική διάσταση: μία πρωτοβουλία που είχε ανακοινωθεί προσωπικά από την επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας σταμάτησε μέσα σε λιγότερο από μία εβδομάδα, έπειτα από πίεση των ίδιων των κρατών-μελών που θα έπρεπε να τη στηρίξουν.
Σε μια περίοδο κατά την οποία εξελίσσεται παράλληλα η συζήτηση για τη μεταρρύθμιση της EEAS και τον καταμερισμό εξουσίας ανάμεσα στην Kallas και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το επεισόδιο αποτελεί ακόμη μία ένδειξη των βαθιών εσωτερικών τριβών στις Βρυξέλλες για το ποιος θα κρατά τελικά το τιμόνι της ευρωπαϊκής εξωτερικής και αμυντικής πολιτικής.
www.bankingnews.gr
Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας είχε παρουσιάσει την πρωτοβουλία την 1η Σεπτεμβρίου, κατά την άτυπη σύνοδο των υπουργών Άμυνας στο Wicklow της Ιρλανδίας, υποστηρίζοντας ότι στόχος ήταν να συγκεντρωθούν κορυφαίες πολιτικές και στρατιωτικές προσωπικότητες για να προτείνουν ταχύτερες λύσεις στα κενά της ευρωπαϊκής άμυνας. Η ίδια είχε ανακοινώσει δημοσίως ότι η ομάδα θα περιλάμβανε εκπροσώπους από κράτη της ΕΕ, αλλά και από το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ουκρανία.
Λίγες ημέρες αργότερα, όμως, το σχέδιο κατέρρευσε πριν προλάβει καν να παρουσιαστεί επίσημα.
«Φρένο» από τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες
Σύμφωνα με δημοσιεύματα που επικαλούνται το Politico, αρκετά κράτη-μέλη αντέδρασαν στον σχεδιασμό της νέας ομάδας, θεωρώντας ότι δεν ήταν η κατάλληλη στιγμή ούτε ο σωστός τρόπος για τη δημιουργία μιας ακόμη δομής στον ευρωπαϊκό μηχανισμό άμυνας.
Οι αντιδράσεις συνδέονται, σύμφωνα με διαφορετικές ευρωπαϊκές πηγές, με τη Γερμανία, τη Γαλλία και την Ιταλία. Το Euractiv αναφέρει αντιρρήσεις από Ρώμη, Βερολίνο, Παρίσι ενώ ιταλικά δημοσιεύματα κάνουν λόγο για έντονη δυσαρέσκεια και από την ιταλική κυβέρνηση.
Ευρωπαίος αξιωματούχος ανέφερε ότι, μετά τις συζητήσεις με τους υπουργούς, αποφασίστηκε να μην προχωρήσει η πρωτοβουλία και να αναζητηθούν διαφορετικοί τρόποι συνεργασίας με τα κράτη-μέλη.
Η ακύρωση χαρακτηρίζεται από το Euronews σημαντική πολιτική ήττα για την Kallas, καθώς ήρθε πριν ακόμη δημοσιοποιηθούν επισήμως τα ονόματα των μελών της ομάδας.
Η παρουσίαση που δεν έγινε ποτέ στις Βρυξέλλες
Η επίσημη παρουσίαση είχε προγραμματιστεί για το πρωί της Δευτέρας στις Βρυξέλλες, στη Bibliothèque Solvay.
Περίπου 150 προσκεκλημένοι από θεσμούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το NATO, πανεπιστήμια και think tanks αναμένονταν στην εκδήλωση, η οποία θα περιλάμβανε και συζήτηση με την Kaja Kallas.
Όμως οι προσκεκλημένοι ενημερώθηκαν την Κυριακή ότι η εκδήλωση ακυρώνεται και ότι το σχέδιο για την ομάδα μπαίνει ουσιαστικά στο συρτάρι.
Ο Rasmussen φερόταν να αναλαμβάνει τα ηνία
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκαλούν τα πρόσωπα που, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, είχαν επιλεγεί για το νέο όργανο.
Την προεδρία της ομάδας φερόταν να αναλαμβάνει ο πρώην Γενικός Γραμματέας του NATO Anders Fogh Rasmussen, μία από τις πλέον αναγνωρίσιμες προσωπικότητες της ευρωπαϊκής πολιτικής ασφάλειας.
Στη σύνθεσή της αναμενόταν επίσης να συμμετάσχουν ο πρώην υπουργός Άμυνας της Εσθονίας Jüri Luik και η πρώην υπουργός Ενόπλων Δυνάμεων της Γαλλίας Florence Parly.
Παράλληλα, προβλεπόταν εκπροσώπηση από τη Γερμανία, καθώς και από χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο και η Ουκρανία. Η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης δεν είχε επιβεβαιώσει επισήμως τα συγκεκριμένα ονόματα.
Φόβοι για «παράλληλο υπουργείο Άμυνας»
Ένα από τα βασικότερα επιχειρήματα των επικριτών της πρωτοβουλίας ήταν ότι η νέα ομάδα κινδύνευε να επικαλύψει αρμοδιότητες που υπάρχουν ήδη στο ευρωπαϊκό θεσμικό σύστημα.
Στο επίκεντρο βρέθηκε κυρίως ο ρόλος του Επιτρόπου Άμυνας Andrius Kubilius, ο οποίος ήδη πραγματοποιεί επαφές με ειδικούς, think tanks και πρώην πολιτικούς και στρατιωτικούς αξιωματούχους για θέματα ευρωπαϊκής άμυνας.
Ορισμένοι διπλωμάτες θεώρησαν ότι η δημιουργία μιας δεύτερης υψηλού επιπέδου δομής θα μπορούσε να δημιουργήσει σύγχυση ως προς το ποιος σχεδιάζει, ποιος εισηγείται και τελικά ποιος έχει τον πολιτικό έλεγχο της ευρωπαϊκής αμυντικής στρατηγικής.
«Πόλεμος εξουσίας» μέσα στις Βρυξέλλες
Η υπόθεση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία επειδή εξελίσσεται παράλληλα με μια ευρύτερη συζήτηση για το μέλλον της European External Action Service (EEAS), της διπλωματικής υπηρεσίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Γαλλία και Γερμανία έχουν καταθέσει προτάσεις για αναδιοργάνωση της υπηρεσίας. Σύμφωνα με το Euronews, μία από τις ιδέες θα έφερνε την EEAS υπό στενότερη εποπτεία της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ursula von der Leyen, αν και ταυτόχρονα θα διεύρυνε τυπικά το χαρτοφυλάκιο της Ύπατης Εκπροσώπου.
Στο παρασκήνιο, επομένως, δεν βρίσκεται μόνο μία διαφωνία για μια συμβουλευτική ομάδα.
Βρίσκεται και το πολύ μεγαλύτερο ερώτημα του ποιος θα ελέγχει την εξωτερική και αμυντική πολιτική της Ευρώπης σε μια περίοδο κατά την οποία οι στρατιωτικές δαπάνες αυξάνονται και η ασφάλεια έχει μετατραπεί σε κορυφαία προτεραιότητα.
Η Kallas ήθελε τις «πιο λαμπρές προσωπικότητες»
Μόλις έξι ημέρες πριν από την ακύρωση, η Kaja Kallas είχε παρουσιάσει εντελώς διαφορετική εικόνα.
Στη συνέντευξη Τύπου μετά τη σύνοδο στο Wicklow είχε ανακοινώσει ότι η νέα ομάδα θα συγκέντρωνε κορυφαίες προσωπικότητες στον τομέα της ασφάλειας και της άμυνας, με αποστολή να παρουσιάσουν συγκεκριμένες προτάσεις για το πώς η Ευρώπη θα μπορούσε να καλύψει ταχύτερα τα στρατιωτικά της κενά.
Η Kallas είχε επισημάνει ότι, παρά την αύξηση των ευρωπαϊκών αμυντικών δαπανών, η Ευρώπη δεν είχε κινηθεί αρκετά γρήγορα για να αντιμετωπίσει τις ελλείψεις στις συμβατικές στρατιωτικές δυνατότητές της εντός του NATO.
Από τη μεγάλη ανακοίνωση στην απότομη υποχώρηση
Το εντυπωσιακό στοιχείο είναι η ταχύτητα με την οποία ανατράπηκε ο σχεδιασμός.
Την 1η Σεπτεμβρίου η πρωτοβουλία παρουσιαζόταν δημοσίως ως νέο εργαλείο για την επιτάχυνση της ευρωπαϊκής άμυνας.
Μέχρι τις 6 Σεπτεμβρίου, οι αντιδράσεις των κρατών-μελών είχαν γίνει αρκετά ισχυρές ώστε να ακυρωθεί η παρουσίαση της επόμενης ημέρας.
Η εξέλιξη δείχνει τα όρια που εξακολουθούν να υπάρχουν στις προσπάθειες για μεγαλύτερο ευρωπαϊκό συντονισμό στην άμυνα: οι Βρυξέλλες μπορούν να προτείνουν νέα σχήματα, όμως οι εθνικές κυβερνήσεις εξακολουθούν να έχουν καθοριστικό λόγο για το πώς και από ποιον θα χαράσσεται η πολιτική ασφαλείας.
Πολιτικό χτύπημα για την Kallas
Η ακύρωση δεν σημαίνει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση εγκαταλείπει τα σχέδια ενίσχυσης της άμυνάς της. Αντίθετα, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις συνεχίζουν να συζητούν πώς θα καλυφθούν τα στρατιωτικά κενά και πώς θα ενισχυθεί η αμυντική βιομηχανία.
Αυτό που εγκαταλείφθηκε είναι το συγκεκριμένο σχήμα που είχε προτείνει η Kaja Kallas.
Και ακριβώς γι' αυτό η υπόθεση έχει ισχυρή πολιτική διάσταση: μία πρωτοβουλία που είχε ανακοινωθεί προσωπικά από την επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας σταμάτησε μέσα σε λιγότερο από μία εβδομάδα, έπειτα από πίεση των ίδιων των κρατών-μελών που θα έπρεπε να τη στηρίξουν.
Σε μια περίοδο κατά την οποία εξελίσσεται παράλληλα η συζήτηση για τη μεταρρύθμιση της EEAS και τον καταμερισμό εξουσίας ανάμεσα στην Kallas και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το επεισόδιο αποτελεί ακόμη μία ένδειξη των βαθιών εσωτερικών τριβών στις Βρυξέλλες για το ποιος θα κρατά τελικά το τιμόνι της ευρωπαϊκής εξωτερικής και αμυντικής πολιτικής.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών